Skip to content

aydincan/turk-hukuku-ve-gemini / skills/kisiler-hukuku

kisiler-hukuku

Verified

Gerçek ve tüzel kişiler hukuku: hak ve fiil ehliyeti, kişilik haklarının korunması (m.23-25), ad, yerleşim yeri, dernek ve vakıf; kişilik hakkı ihlali ve manevi tazminat denetim şeması. Bu beceriyi Kişiler Hukuku alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (gerçek kişi, tüzel kişi, ehliyet, kişilik hakları, dernek, vakıf, ad soyad, hısımlık). Alan dışı konularda tetiklenme.

references/_metodoloji.md

View on GitHub
# Kişiler Hukuku — Metodoloji Referansı

## Alanın sistematiği
Kişiler hukuku, hukukun süjelerini (kişileri) ve onların hak süjesi olma kapasitesini düzenler. Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı TMK) Birinci Kitabı bu alana ayrılmıştır ve iki ana eksen üzerinde kurulur: **gerçek kişiler** (TMK m.8-46) ve **tüzel kişiler** (TMK m.47-117). Gerçek kişiler ekseninde hak ehliyeti (m.8), fiil ehliyeti (m.9-16), kişiliğin başlangıcı/sona ermesi (m.28; gaiplik m.32 vd.), kişiliğin korunması (m.23-25), ad (m.26-27), yerleşim yeri (m.19-21) ve hısımlık (m.17-18) yer alır. Tüzel kişiler ekseninde genel hükümler (m.47-53), dernekler (m.56-100) ve vakıflar (m.101-117) düzenlenir; dernekler için 5253 sayılı Dernekler Kanunu, vakıflar için 5737 sayılı Vakıflar Kanunu tamamlayıcıdır. Alanın çekirdeği iki denge problemidir: (a) ehliyetsiz/sınırlı ehliyetli kişinin korunması ile işlem güvenliği; (b) kişilik hakkı (şeref, özel hayat, beden bütünlüğü, ad) ile karşı tarafın temel hak ve özgürlükleri (özellikle ifade ve basın özgürlüğü) arasındaki tartım.

## Başat normlar ve atıflar
- **Hak ehliyeti**: TMK m.8 (herkes hak ehliyetine sahiptir, eşitlik); m.28 (kişiliğin sağ ve tam doğumla kazanılması, cenin koşullu hak ehliyeti).
- **Fiil ehliyeti**: TMK m.9 (ehliyetin koşulları); m.10 (erginlik — 18 yaş); m.11-12 (erginliğin kazanılması, ergin kılınma); m.13-16 (ayırt etme gücü, ayırt etme gücü olmayanlar, sınırlı ehliyetsizler — ayırt etme gücüne sahip küçük ve kısıtlı). Sınırlı ehliyetsizin tek başına yapabileceği işlemler: m.16 (karşılıksız kazanma, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar).
- **Kişiliğin korunması**: TMK m.23 (vazgeçme ve aşırı sınırlamaya karşı koruma); m.24 (kişilik hakkına saldırının hukuka aykırılığı ve hukuka uygunluk sebepleri); m.25 (davalar: saldırı tehlikesinin önlenmesi/men, durdurma/ref, tespit; maddi-manevi tazminat ve kazancın iadesi için TBK yollaması).
- **Tazminat yollaması**: TBK m.49 (haksız fiil genel kuralı), TBK m.56 (bedensel zararda ve ölümde manevi tazminat), TBK m.58 (kişilik hakkı zedelenmesinde manevi tazminat).
- **Ad**: TMK m.26 (adın korunması, ad üzerindeki hakka tecavüz); m.27 (adın değiştirilmesi — haklı sebep, mahkeme kararı).
- **Yerleşim yeri**: TMK m.19-26 (yerleşim yerinin tekliği, yasal yerleşim yeri, kurumlarda yerleşim yeri) — yetki ve tebligat için kritik.
- **Tüzel kişiler**: TMK m.47-49 (tüzel kişiliğin kazanılması, hak ehliyeti — amaç dışı/insana özgü haklar hariç, ultra vires sonrası tartışması); m.50 (organlar aracılığıyla fiil ehliyeti ve organların kusurundan sorumluluk); m.59-60 (dernek tüzel kişiliğinin kazanılması); m.101-102 (vakfın kuruluşu, tescil).
- **Yargılama**: HMK m.382/2 (çekişmesiz yargı işleri — kısıtlama, ad değişikliği gibi), HMK m.2-4 (görev), TMK m.396 vd. (kısıtlama/vesayet); 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (nüfus kaydı düzeltme).

## Çalışma yöntemi (altlama / subsumption)
1. **Süjeyi belirle**: Gerçek kişi mi tüzel kişi mi; gerçek kişide ehliyet durumu (ergin/küçük, ayırt etme gücü, kısıtlı) hangi katmana düşüyor?
2. **Ehliyet süzgeci**: İşlemin/talebin geçerliliği için gerekli ehliyet türünü (hak/fiil; tam/sınırlı) ve m.16 istisnalarını uygula.
3. **Koruma ekseni**: Kişilik hakkı söz konusuysa m.24/m.25 denetim şemasına geç; saldırı-hukuka aykırılık-hukuka uygunluk sebebi-talep türü sırasını izle.
4. **Usul ve görev**: Talebin türüne göre görevli mahkeme (asliye/sulh hukuk, aile, çekişmesiz yargı) ve yetki (TMK m.19 yerleşim yeri) belirlenir.
5. **İspat dağıtımı**: TMK m.6 — kural olarak iddia eden ispatla yükümlü; ehliyetsizlik, hukuka uygunluk sebebi gibi noktalarda yük kayar.

## Kaynak hijyeni
Mevzuat her zaman madde/fıkra/bent ile verilir; TMK madde numaraları (8-117 aralığı) doğrudan kullanılır. İçtihat yalnızca mahkeme + daire + esas/karar numarası + tarih ve doğrulanabilir kaynakla anılır; karar numarası uydurulmaz, ilkesel atıf yapılır ve künye `[doğrulanacak]` işaretiyle bırakılır. Resmî kaynaklar: mevzuat.gov.tr, karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr (özellikle kişilik hakkı/ifade özgürlüğü dengesi için AYM bireysel başvuru kararları). Doktrin yazar-eser-baskı-sayfa ile gösterilir; çoğunluk-azınlık görüş ayrımı korunur.
slack-gif-creatoranthropics/skillsKnowledge and utilities for creating animated GIFs optimized for Slack. Provides constraints, validation tools, and animation concepts. Use when users request animated GIFs for Slack like "make me a GIF of X doing Y for Slack."Stars: 198kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytailDietrichGebert/ponytailLazy senior dev mode for any coding task: the smallest change that fully solves it, and a reply a busy human understands in one read.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailHarvest every shortcut: comment into one debt ledger, so deferrals get tracked instead of forgotten. One-shot report.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailList every `shortcut:` comment (and older `ponytail:` ones) as a debt ledger. One-shot report, changes nothing. Use for "ponytail debt", "what did ponytail defer", "list the shortcuts", /ponytail-debt.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall