Skip to content

aydincan/turk-hukuku-ve-gemini / skills/is-hukuku-toplu

is-hukuku-toplu

Verified

Toplu iş hukuku: 6356 sayılı Kanun — sendika özgürlüğü ve güvenceler, toplu iş sözleşmesi yetkisi ve bağıtlanması, toplu hak/menfaat uyuşmazlıkları, grev ve lokavt; barışçıl çözüm yolları. Bu beceriyi Toplu İş Hukuku alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (sendika, toplu iş sözleşmesi, yetki tespiti, grev, lokavt, arabuluculuk, işkolu, toplu menfaat uyuşmazlığı). Alan dışı konularda tetiklenme.

references/_metodoloji.md

View on GitHub
# Toplu İş Hukuku — Metodoloji ve Çalışma Referansı

## Alanın sistematiği
Toplu iş hukuku, bireysel iş ilişkisinin ötesinde işçilerin ve işverenlerin topluca örgütlenmesini, toplu pazarlığı ve toplu uyuşmazlığı düzenler. Üç sütun üzerinde çalışır: (1) örgütlenme ve sendika hukuku, (2) toplu iş sözleşmesi (TİS) ve yetki, (3) toplu uyuşmazlık çözümü (arabuluculuk, grev, lokavt, yüksek hakem). Başat norm 18.10.2012 tarihli 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'dur. Anayasal dayanaklar: Any. m.51 (sendika kurma hakkı), m.53 (toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı), m.54 (grev hakkı ve lokavt). Türkiye'nin onayladığı ILO 87 ve 98 sayılı Sözleşmeleri ve Avrupa Sosyal Şartı yorumda doğrudan dayanaktır (Any. m.90/son).

## Başat normlar ve madde atıfları
- **Sendika özgürlüğü ve güvenceler:** 6356 m.17-19 (üyelik, üyelikten çekilme), m.23 (işyeri sendika temsilcisinin güvencesi), m.24 (iş güvencesi hükümleri saklı), m.25 (sendika özgürlüğünün güvencesi — sendikal tazminat, en az bir yıllık ücret tutarında).
- **Yetki ve barajlar:** 6356 m.41 (yetki için işkolu barajı %1 ile işyeri %50+1 / işletme %40 çoğunluğu), m.42 (yetki tespiti başvurusu, Bakanlık), m.43 (yetki itirazı, görevli mahkeme), m.44 (yetki belgesi).
- **TİS düzeyi ve içeriği:** 6356 m.2 (tanımlar, işkolu), m.33-34 (TİS içeriği, düzeyi — işyeri/işletme), m.35 (süre, 1-3 yıl), m.36 (TİS hükümlerinin niteliği — normatif/borç doğurucu), m.39 (yararlanma, dayanışma aidatı).
- **Toplu görüşme ve uyuşmazlık:** 6356 m.46-47 (çağrı, toplu görüşme), m.50 (arabulucu — uyuşmazlık tutanağından sonra), m.51 (yüksek hakem kuruluna başvuru).
- **Grev ve lokavt:** 6356 m.58-60 (kanuni grev/lokavt tanımı ve karar/uygulama), m.62 (grev ve lokavt yasakları — yasaklanan işler/yerler), m.63 (grev erteleme — Cumhurbaşkanı, 60 gün), m.64 (kanun dışı grev sonuçları).

## Çalışma yöntemi (denetim mantığı)
1. **Nitelendirme:** Uyuşmazlık bireysel mi (4857/İş Mahkemeleri Kanunu 7036), toplu mu? Toplu hak uyuşmazlığı (TİS yorumu/uygulaması — yargı yolu) ile toplu menfaat uyuşmazlığı (yeni TİS şartları — arabuluculuk/grev) ayrımı yapılır.
2. **Düzey ve taraf ehliyeti:** İşkolu doğru saptanır (İşkolları Yönetmeliği), yetkili sendika ve TİS düzeyi (işyeri/işletme/grup) belirlenir.
3. **Süre/usul kontrolü:** Yetki tespiti, yetki itirazı (6 işgünü), toplu görüşme çağrısı (yetki belgesinin tebliğinden itibaren 15 gün), görüşme süresi (60 gün) gibi hak düşürücü/usuli süreler hesaplanır.
4. **Yaptırım ve risk:** Sendikal ayrımcılık (sendikal tazminat), kanun dışı grev/lokavt sonuçları (fesih, tazminat), idari para cezaları (6356 m.78) değerlendirilir.

## Görev-yetki
Toplu iş hukuku uyuşmazlıkları kural olarak **İş Mahkemeleri**nde görülür (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5). Yetki tespitine itiraz, TİS yorum davaları, sendikal tazminat, grev/lokavt tespiti İş Mahkemesi görevindedir. Bireysel iş uyuşmazlıklarından farklı olarak toplu menfaat uyuşmazlığında **dava şartı arabuluculuk uygulanmaz**; 6356'nın kendi resmi arabuluculuk rejimi (m.50) işler.

## Kaynak hijyeni
Mevzuat madde/fıkra ile verilir; 6356 sayılı Kanun ve İşkolları Yönetmeliği, Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik esas alınır. Resmî istatistik (işkolu baraj hesabı için) yılda iki kez yayımlanan **işkolu istatistik tebliğleri**dir (Ocak ve Temmuz). İçtihat yalnızca mahkeme + daire + esas/karar no + tarih + doğrulanabilir kaynakla anılır; karar numarası uydurulmaz. Yargıtay 9. ve 22. Hukuk Daireleri ile Hukuk Genel Kurulu kararları için karararama.yargitay.gov.tr; anayasal boyut için kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr kullanılır.
slack-gif-creatoranthropics/skillsKnowledge and utilities for creating animated GIFs optimized for Slack. Provides constraints, validation tools, and animation concepts. Use when users request animated GIFs for Slack like "make me a GIF of X doing Y for Slack."Stars: 198kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytailDietrichGebert/ponytailLazy senior dev mode for any coding task: the smallest change that fully solves it, and a reply a busy human understands in one read.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailHarvest every shortcut: comment into one debt ledger, so deferrals get tracked instead of forgotten. One-shot report.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailList every `shortcut:` comment (and older `ponytail:` ones) as a debt ledger. One-shot report, changes nothing. Use for "ponytail debt", "what did ponytail defer", "list the shortcuts", /ponytail-debt.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall