Skip to content

aydincan/turk-hukuku-ve-gemini / skills/is-hukuku-bireysel

is-hukuku-bireysel

Verified

Bireysel iş hukuku: iş sözleşmesi türleri, feshin geçerli/haklı sebebi, iş güvencesi ve işe iade (m.18-21), kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin; işçilik alacakları denetim şeması. Bu beceriyi Bireysel İş Hukuku alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (iş sözleşmesi, fesih, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, işe iade, fazla mesai, yıllık izin, haklı fesih). Alan dışı konularda tetiklenme.

references/_metodoloji.md

View on GitHub
# Bireysel İş Hukuku — Metodoloji Referansı

## Alanın sistematiği ve kapsamı
Bireysel iş hukuku, işçi ile işveren arasında iş sözleşmesinden doğan ilişkiyi düzenler. Başat norm 4857 sayılı İş Kanunu'dur; ancak İş Kanunu'nun kapsamı dışında kalan ilişkiler (m.4 istisnaları) ile İş Kanunu'nun susduğu hususlarda 6098 sayılı TBK'nin hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri (TBK m.393-469) uygulanır. Deniz iş ilişkilerinde 854 sayılı Deniz İş Kanunu, basın çalışanlarında 5953 sayılı Kanun ayrık rejim oluşturur. İş mahkemelerinin kuruluşu ve yargılaması için 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu; usul boşluklarında 6100 sayılı HMK uygulanır.

## Başat normlar ve madde haritası
- **İş sözleşmesi ve türleri:** İş K. m.8-13 (belirli/belirsiz süreli, kısmi/tam süreli, çağrı üzerine, deneme süreli — m.15).
- **Fesih:** Süreli fesih ve ihbar öneli İş K. m.17; geçerli sebeple fesih ve iş güvencesi İş K. m.18-21; haklı (derhal) fesih işçi yönünden m.24, işveren yönünden m.25; usul m.19; toplu işçi çıkarma m.29.
- **Kıdem tazminatı:** Mülga 1475 sayılı Kanun'un yürürlükteki m.14'ü esas alınır (4857 m.120 atfı ile).
- **Çalışma süreleri ve fazla çalışma:** İş K. m.41 (fazla çalışma/fazla sürelerle çalışma, %50/%25 zam), m.63 (haftalık 45 saat).
- **Yıllık ücretli izin:** İş K. m.53-60; m.59 (sözleşme sona erince izin ücreti).
- **Ücret ve eşit davranma:** İş K. m.32 (ücret, 5 yıllık zamanaşımı), m.5 (eşit davranma ilkesi ve dört aya kadar tazminat).
- **Ara dinlenme, gece çalışması, hafta tatili:** m.68, m.69, m.46.

## Çalışma yöntemi (uygulama akışı)
1. **Kapsam testi:** İlişki İş K. kapsamında mı, TBK hizmet sözleşmesi mi; işçi sıfatı ve bağımlılık unsuru var mı.
2. **Hizmet süresi ve ücret tespiti:** Giriş-çıkış tarihleri, fasılalı çalışma, son brüt ücret ve giydirilmiş ücret (ikramiye, yol, yemek, düzenli sosyal yardımlar).
3. **Fesih analizi:** Fesheden taraf, fesih sebebi, bildirim ve usul; haklı/geçerli/usulsüz ayrımı; hak düşürücü süre (m.26 — altı işgünü).
4. **Alacak kalemleri:** Kıdem, ihbar, fazla çalışma, UBGT, hafta tatili, yıllık izin, ücret, AGİ, eşitlik tazminatı, kötüniyet tazminatı (m.17/6).
5. **İspat kurgusu:** Ücret, fazla çalışma ve fesih sebebine ilişkin ispat yükünün dağılımı.
6. **Süre ve usul yönetimi:** Arabuluculuk dava şartı (7036 m.3), zamanaşımı (7036 Geç. m.8 — kıdem/ihbar/yıllık izin/kötüniyet/eşitlik tazminatı 5 yıl), faiz türü ve başlangıcı.

## İspat ve delil hijyeni
Fazla çalışma kural olarak işçi tarafından ispatlanır; yazılı delil yoksa tanıkla ispat mümkündür, ancak imzalı bordrolarda fazla çalışma tahakkuku varsa o aylar dışlanır. Ücretin miktarı çekişmeliyse meslek odası/sendika görüşü alınır. İşveren işyeri kayıtları, puantaj, PDKS, bordro ve özlük dosyası tutmakla yükümlüdür; bu kayıtların ibraz edilmemesi aleyhe değerlendirilebilir. İbranamede TBK m.420 şekil ve süre şartları (fesihten en az bir ay sonra, belirli/makbuz niteliği) gözetilir.

## Kaynak hijyeni
İçtihat zikrederken yalnızca mahkeme + daire + esas/karar no + tarih ile, doğrulanabilir kaynaktan ver. Yargıtay 9. ve 22. Hukuk Dairesi (ve güncel yapıda 9. HD) ile Bölge Adliye Mahkemesi iş hukuku dairelerinin yerleşik içtihadı yol göstericidir; ancak hiçbir karar numarası uydurulmaz. İçtihat doğrulaması için karararama.yargitay.gov.tr esas alınır. Mevzuat her zaman madde/fıkra/bent ile anılır ve güncel yürürlük (özellikle kıdem tavanı, asgari ücret, faiz oranları gibi periyodik değişenler) [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
slack-gif-creatoranthropics/skillsKnowledge and utilities for creating animated GIFs optimized for Slack. Provides constraints, validation tools, and animation concepts. Use when users request animated GIFs for Slack like "make me a GIF of X doing Y for Slack."Stars: 198kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytailDietrichGebert/ponytailLazy senior dev mode for any coding task: the smallest change that fully solves it, and a reply a busy human understands in one read.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailHarvest every shortcut: comment into one debt ledger, so deferrals get tracked instead of forgotten. One-shot report.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailList every `shortcut:` comment (and older `ponytail:` ones) as a debt ledger. One-shot report, changes nothing. Use for "ponytail debt", "what did ponytail defer", "list the shortcuts", /ponytail-debt.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall