aydincan/turk-hukuku-ve-gemini / skills/hukuk-metodolojisi
hukuk-metodolojisi
VerifiedTürk hukukunda yöntem ve hukuk uygulaması: TMK m.1 çerçevesinde lafzî/amaçsal/sistematik/tarihsel yorum, kıyas ve evleviyet, hâkimin hukuk yaratması, kanun boşluğu, içtihat çalışması ve gerekçeli (mütalaa) üslubu. Bu beceriyi Hukuk Metodolojisi ve Yorum alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (hukuk metodolojisi, yorum, kıyas, amaçsal yorum, hâkimin hukuk yaratması, TMK m.1, boşluk doldurma, menfaatler içtihadı). Alan dışı konularda tetiklenme.
| File | Kind | Size |
|---|---|---|
| SKILL.md | skill md | 7.1 KB |
| references/_metodoloji.md | markdown | 3.7 KB |
| references/anayasaya-uygun-yorum-ve-temel-haklar.md | markdown | 2.0 KB |
| references/durustluk-kurali-ve-hakkin-kotuye-kullanilmasi.md | markdown | 2.2 KB |
| references/gerekceli-hukuki-akil-yurutme-metni.md | markdown | 1.9 KB |
| references/ictihat-arama-ve-degerlendirme.md | markdown | 2.0 KB |
| references/kanun-boslugu-ve-hukuk-yaratma.md | markdown | 2.1 KB |
| references/kiyas-evleviyet-aksiyle-kanit.md | markdown | 2.2 KB |
| references/norm-catismasi-ve-hiyerarsi.md | markdown | 2.1 KB |
| references/somut-olaya-uygulama-altlama.md | markdown | 1.8 KB |
| references/sozlesme-yorumu.md | markdown | 2.0 KB |
| references/yorum-yontemleri.md | markdown | 2.1 KB |
| references/zaman-bakimindan-uygulama.md | markdown | 1.9 KB |
references/kiyas-evleviyet-aksiyle-kanit.md
View on GitHub# Kıyas, Evleviyet ve Aksiyle Kanıt
## Görev
Bir hükmün metinde sayılmayan bir olaya uygulanıp uygulanmayacağını, klasik yorum/boşluk doldurma argümanları (analoji, *a fortiori*, *a contrario*) arasından doğrusunu seçerek gerekçelendirmek.
## Soğuk başlangıç (intake)
- Eldeki olay, kuralın düzenlediği olaya hangi yönden benziyor; benzerlik kuralın amacı bakımından mı yoksa yüzeysel mi?
- Kanun bir liste/sayım mı yapıyor (tahdidi mi, tadadi mi)?
- Alan kıyasa açık mı (özel hukuk) yoksa kapalı mı (ceza TCK m.2, vergi, istisna hükümleri, emredici sınırlamalar)?
- Rakip taraf hangi argümanı (a contrario) öne sürüyor?
## Denetim şeması
1. **Kıyas (analoji)** — Şartlar: (i) kanunda doğrudan hüküm yok; (ii) düzenlenen olay ile eldeki olay, kuralın amacı (ratio) bakımından özsel olarak benzer; (iii) farklı muameleyi haklı kılan bir ayrım yok. Sağlanırsa kuralın hukuki sonucu eldeki olaya taşınır. Tek olaya değil, bir ilkeye dayanan kıyas "hukuk kıyası"dır.
2. **Evleviyet (a fortiori)** — *A maiore ad minus*: çok için geçerli olan, evleviyetle az için de geçerlidir (yetki/hak hâlleri). *A minore ad maius*: az için yasak olan, çok için evleviyetle yasaktır (yasak/yük hâlleri). Amaç ölçeği aynı yönde işlemelidir.
3. **Aksiyle kanıt (a contrario)** — Kanun bir hâli düzenleyip diğerini bilinçle dışarıda bıraktıysa, dışarıdakine zıt sonuç bağlanır. Ancak susmanın "bilinçli tercih" mi yoksa "boşluk" mu olduğu önce belirlenmelidir; yanlış a contrario, boşluğu örter.
4. **Çatışma çözümü** — Aynı olayda kıyas ve a contrario ters sonuç verir; tercih, normun amacına (teleolojik) göre yapılır. İstisna ve sınırlayıcı hükümler dar yorumlanır, kural kıyasa kapalıdır (*exceptiones non sunt extendendae*).
5. **Yasak alan kontrolü** — Ceza (TCK m.2), vergi ve idari yaptırımlarda aleyhe kıyas ve kıyasa varan genişletici yorum yasaktır; bu alanda yalnızca lehe/teknik kıyas tartışılabilir.
## Çıktı modülleri
- Benzerlik analizi tablosu (ratio temelli).
- Seçilen argüman + neden diğerinin reddedildiği.
- Yasak alan uyarısı (gerekiyorsa).
- İlkesel içtihat atfı, künye `[doğrulanacak]`.
Related skills
| Skill | Stars | Updated | Works with | Status | Install |
|---|---|---|---|---|---|
| slack-gif-creatoranthropics/skillsKnowledge and utilities for creating animated GIFs optimized for Slack. Provides constraints, validation tools, and animation concepts. Use when users request animated GIFs for Slack like "make me a GIF of X doing Y for Slack." | Stars: 198k | Updated | Claude CodeCodex | Verified | Install |
| ponytailDietrichGebert/ponytailLazy senior dev mode for any coding task: the smallest change that fully solves it, and a reply a busy human understands in one read. | Stars: 196k | Updated | Claude CodeCodex | Verified | Install |
| ponytail-debtDietrichGebert/ponytailHarvest every shortcut: comment into one debt ledger, so deferrals get tracked instead of forgotten. One-shot report. | Stars: 196k | Updated | Claude CodeCodex | Verified | Install |
| ponytail-debtDietrichGebert/ponytailList every `shortcut:` comment (and older `ponytail:` ones) as a debt ledger. One-shot report, changes nothing. Use for "ponytail debt", "what did ponytail defer", "list the shortcuts", /ponytail-debt. | Stars: 196k | Updated | Claude CodeCodex | Verified | Install |