Skip to content

aydincan/turk-hukuku-ve-gemini / skills/cevre-hukuku

cevre-hukuku

Verified

Çevre hukuku: 2872 sayılı Kanun — ÇED süreci ve iptali, çevre izin ve lisansları, kirletenin sorumluluğu, idari yaptırımlar; çevresel uyuşmazlıklarda idari ve adli yargı yolları. Bu beceriyi Çevre Hukuku alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (ÇED, çevre izni, kirlilik, idari yaptırım, çevresel etki değerlendirmesi, atık, emisyon, ihtiyati tedbir). Alan dışı konularda tetiklenme.

references/_metodoloji.md

View on GitHub
# Çevre Hukuku — Metodoloji ve Referans

## Alanın sistematiği
Türk çevre hukuku, idare hukuku temelli düzenleyici bir çekirdek ile özel hukuk (haksız fiil/tazminat) ve ceza hukuku katmanlarının kesiştiği karma bir alandır. Başat norm 2872 sayılı Çevre Kanunu'dur; bu kanun "kirleten öder" (m.28) ve "ihtiyat/önleme" ilkeleri (m.3) üzerine kuruludur. Bir çevresel uyuşmazlıkta her zaman üç ayrı ekseni ayır: (1) idari eksen — izin/ruhsat/ÇED işlemleri ve idari yaptırımlar (iptal/tam yargı, idare ve vergi mahkemeleri, Danıştay); (2) özel hukuk ekseni — kirlilikten doğan maddi/manevi tazminat ve el atmanın önlenmesi (asliye hukuk mahkemesi); (3) ceza ekseni — çevreyi kasten/taksirle kirletme (TCK m.181-182).

## Başat normlar ve atıf çerçevesi
- **2872 sayılı Çevre Kanunu**: ilkeler (m.3), kirletme yasağı ve genel yükümlülük (m.8, m.11-13), ÇED zorunluluğu (m.10), idari para cezaları (m.20-23), faaliyetin durdurulması (m.15), kirletenin kusursuz/müteselsil sorumluluğu (m.28).
- **ÇED Yönetmeliği** (Resmî Gazete'de yayımlanan güncel metin): EK-1 (ÇED zorunlu projeler) ve EK-2 (seçme-eleme/proje tanıtım dosyası) listeleri; "ÇED Olumlu", "ÇED Gerekli/Gerekli Değildir" kararları. Yönetmelik sık değiştiği için yürürlükteki sürümü mevzuat.gov.tr üzerinden doğrula.
- **Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği**: e-Çevre/EÇBS üzerinden çevre izni (emisyon, deşarj, gürültü, derin deniz deşarjı) ve çevre lisansı.
- **Yan mevzuat**: Su Kirliliği Kontrolü Yön., Hava Kalitesi/Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Yön., Atık Yönetimi Yön. (atık hiyerarşisi), Çevresel Gürültü Yön., 3194 sayılı İmar Kanunu (planlama-çevre kesişimi), 2577 sayılı İYUK (dava usulü), 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (idari para cezası genel rejimi ve başvuru), TBK m.49 vd. (haksız fiil), TCK m.181-182.
- Anayasal dayanak: Anayasa m.56 (sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkı) ve m.169.

## Çalışma yöntemi
1. **Olayı eksene oturt**: Müvekkil idare mi, yatırımcı/işletme mi, yoksa kirliliğe maruz kalan/itiraz eden mi? Talep idari işlemin iptali mi, tazminat mı, faaliyetin durdurulması mı, yoksa ceza riski yönetimi mi?
2. **İşlemi/normu tespit et**: Hangi izin, ÇED kararı veya yaptırım kararı var? Tarihi, tebliği ve dayanak madde nedir? Süre işliyor mu?
3. **Yargı yolunu belirle**: ÇED ve çevre izni iptali → idari yargı (2577). İdari para cezasına itiraz → kural olarak idare mahkemesi; ancak 5326 m.27 ile bazı cezalarda sulh ceza hâkimliği yolu söz konusu olabilir, ceza dayanağına göre ayır. Kirlilik tazminatı/el atma → adli yargı.
4. **Altlama**: Vakıayı somut madde ve yürürlükteki yönetmelik ekiyle eşleştir; ihtiyati tedbir/yürütmenin durdurulması ihtiyacını erken değerlendir.
5. **İspat**: Bilirkişi ve teknik ölçüm (emisyon/deşarj raporları, ÇED dosyası, analiz sonuçları) merkezdedir; delil tespiti ve keşif çoğu kez belirleyicidir.

## Kaynak hijyeni
Mevzuat atıflarını madde/fıkra/bent ile ver; ÇED ve izin yönetmelikleri sık değiştiği için tarih ve yürürlük durumunu mevzuat.gov.tr'den teyit et. İçtihat için karararama.danistay.gov.tr (çevre dava daireleri ve İDDK), karararama.yargitay.gov.tr (tazminat/el atma) ve kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr (m.56 ve mülkiyet/yaşam hakkı) kaynaklarını kullan; esas/karar numarasını yalnızca doğrulayarak yaz, aksi halde ilkesel atıf yapıp [doğrulanacak] işaretle. Çevre ve Şehircilik (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği) Bakanlığı genelge ve kılavuzlarını ikincil kaynak olarak değerlendir, normatif bağlayıcılığını ayrıca sorgula.
slack-gif-creatoranthropics/skillsKnowledge and utilities for creating animated GIFs optimized for Slack. Provides constraints, validation tools, and animation concepts. Use when users request animated GIFs for Slack like "make me a GIF of X doing Y for Slack."Stars: 198kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytailDietrichGebert/ponytailLazy senior dev mode for any coding task: the smallest change that fully solves it, and a reply a busy human understands in one read.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailHarvest every shortcut: comment into one debt ledger, so deferrals get tracked instead of forgotten. One-shot report.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailList every `shortcut:` comment (and older `ponytail:` ones) as a debt ledger. One-shot report, changes nothing. Use for "ponytail debt", "what did ponytail defer", "list the shortcuts", /ponytail-debt.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall