Skip to content

aydincan/turk-hukuku-ve-gemini / skills/anayasa-hukuku

anayasa-hukuku

Verified

Anayasa hukuku: temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejimi (m.13), ölçülülük ve kanunilik, eşitlik ilkesi, devletin temel organları ve yetki ilişkileri; norm denetimi mantığı. Bu beceriyi Anayasa Hukuku alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (temel hak ve hürriyetler, ölçülülük, kanunilik, eşitlik, yürütme, yasama, yargı bağımsızlığı, sınırlama rejimi). Alan dışı konularda tetiklenme.

references/_metodoloji.md

View on GitHub
# Anayasa Hukuku — Metodoloji Referansı

## Alanın sistematiği
Anayasa hukuku, 1982 Anayasası (2709 sayılı) merkezinde iki ana eksende çalışır: (1) **temel hak ve hürriyetler** rejimi (m.12-74), (2) **devletin temel organları** ve yetki ilişkileri (yasama m.75 vd., yürütme m.101 vd., yargı m.138 vd.). Uygulamada işin büyük kısmı, bir devlet tasarrufunun (kanun, KHK, idari işlem, yargı kararı) bir temel hakka müdahale edip etmediğini ve bu müdahalenin Anayasa'ya uygunluğunu test etmekten ibarettir.

## Başat normlar ve madde atıfları
- **m.2** — Cumhuriyetin nitelikleri (hukuk devleti, sosyal devlet, laiklik); yorum çıpası.
- **m.10** — Kanun önünde eşitlik; ayrımcılık yasağı ve haklı sebep testi.
- **m.11** — Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü.
- **m.13** — Temel hakların sınırlanması rejimi: kanunilik, sınırlama sebebine bağlılık, hakkın özü, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve **ölçülülük** ilkesine uygunluk. Tüm hak analizinin omurgası.
- **m.14** — Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması.
- **m.15** — OHAL/savaş halinde temel hakların kullanımının durdurulması ve çekirdek (dokunulamaz) haklar.
- **m.20-22** — Özel hayatın gizliliği, konut dokunulmazlığı, haberleşme hürriyeti.
- **m.25-26** — Düşünce ve ifade özgürlüğü; m.27-28 bilim/sanat ve basın.
- **m.36** — Hak arama hürriyeti, adil yargılanma hakkı.
- **m.38** — Suç ve cezalara ilişkin esaslar (kanunilik, masumiyet karinesi, geçmişe yürümezlik).
- **m.90/son** — Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmaların (özellikle AİHS) kanunlara üstünlüğü.
- **m.125** — İdarenin her türlü eylem ve işleminin yargı denetimi.
- **m.148-153** — Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileri, norm denetimi (iptal/itiraz), bireysel başvuru, kararların bağlayıcılığı.
- 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — AYM önündeki usul.

## Çalışma yöntemi
1. **Norm/işlem türünü belirle:** Kanun mu, CB kararnamesi (m.104) mi, yönetmelik mi, idari işlem mi, yargı kararı mı? Denetim yolu buna göre değişir (norm denetimi vs. bireysel başvuru vs. idari yargı).
2. **Hangi hak/ilke devrede:** İlgili maddeyi ve varsa AİHS'teki karşılığını (m.90/son köprüsü) belirle.
3. **Müdahale var mı:** Hakkın koruma alanına bir müdahale (sınırlama) olup olmadığını tespit et.
4. **m.13 testini uygula:** Kanunilik → meşru amaç (ilgili maddedeki özel sınırlama sebebi) → demokratik toplumda gereklilik → ölçülülük (elverişlilik-gereklilik-orantılılık) → hakkın özüne dokunmama. Eşitlik iddiasında m.10 üzerinden karşılaştırılabilirlik ve haklı sebep.
5. **Yetki/usul katmanı:** Organlar arası uyuşmazlıkta yetki, şekil ve yöntem kurallarını ayrıca denetle.
6. **Sonuç ve yol haritası:** İhlal/aykırılık değerlendirmesi ve başvurulacak yargısal yol.

## Kaynak hijyeni
İçtihat zikrederken AYM, AİHM, Yargıtay/Danıştay kararlarını **yalnızca** mahkeme + (varsa) bölüm/genel kurul + başvuru/esas-karar numarası + tarih ile ver; numarayı doğrulamadan yazma. Doğrulama kaynakları: kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr (AYM), hudoc.echr.coe.int (AİHM), karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr. Resmî Gazete'de yayımlanan AYM kararları için RG tarih/sayısını da belirt. İlke tespitinde künyeyi `[doğrulanacak]` olarak işaretle; sahte numara üretme. Mevzuatı madde/fıkra/bent ile ver ve yürürlük tarihini gözet (özellikle 2017 değişiklikleriyle değişen yürütme yapısı).
slack-gif-creatoranthropics/skillsKnowledge and utilities for creating animated GIFs optimized for Slack. Provides constraints, validation tools, and animation concepts. Use when users request animated GIFs for Slack like "make me a GIF of X doing Y for Slack."Stars: 198kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytailDietrichGebert/ponytailLazy senior dev mode for any coding task: the smallest change that fully solves it, and a reply a busy human understands in one read.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailHarvest every shortcut: comment into one debt ledger, so deferrals get tracked instead of forgotten. One-shot report.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall
ponytail-debtDietrichGebert/ponytailList every `shortcut:` comment (and older `ponytail:` ones) as a debt ledger. One-shot report, changes nothing. Use for "ponytail debt", "what did ponytail defer", "list the shortcuts", /ponytail-debt.Stars: 196kUpdated Claude CodeCodexVerifiedInstall